रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष Vladimir Putin सप्टेंबर २०२६ मध्ये भारत दौऱ्यावर येणार असल्याची अधिकृत घोषणा क्रेमलिनकडून करण्यात आली आहे. नवी दिल्लीमध्ये होणाऱ्या BRICS परिषदेत सहभागी होण्यासाठी पुतिन भारतात येणार आहेत. मात्र, या घोषणेमुळे केवळ राजकीय वर्तुळातच नाही तर आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही मोठी चर्चा सुरू झाली आहे. कारण या दौऱ्यासाठी क्रेमलिनने स्वतःचाच एक महत्त्वाचा सुरक्षा नियम मोडला आहे.
साधारणपणे पुतिन यांच्या कोणत्याही परदेश दौऱ्याची माहिती प्रवासाच्या अवघ्या २ ते ४ दिवस आधी सार्वजनिक केली जाते. रशियन राष्ट्राध्यक्षांच्या सुरक्षेच्या दृष्टीने हा नियम अत्यंत कठोरपणे पाळला जातो. पण यावेळी परिस्थिती वेगळी दिसत आहे. क्रेमलिनने तब्बल चार महिने आधीच पुतिन यांच्या भारत दौऱ्याची घोषणा केली आहे. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय राजकारणात अनेक तर्क-वितर्कांना उधाण आले आहे.
क्रेमलिनच्या माहितीनुसार, पुतिन १२ आणि १३ सप्टेंबर रोजी नवी दिल्लीमध्ये उपस्थित राहतील. भारत यावर्षी BRICS परिषदेस यजमानपद भूषवणार असल्याने जगभरातील महत्त्वाचे नेते या बैठकीत सहभागी होण्याची शक्यता आहे. BRICS समूहात भारत, रशिया, चीन, ब्राझील, दक्षिण आफ्रिका यांच्यासोबत इराण आणि संयुक्त अरब अमिरातीसारख्या नव्या सदस्य देशांचाही समावेश आहे.
विशेष म्हणजे पुतिन यांच्या भारत दौऱ्याची घोषणा अशा वेळी करण्यात आली आहे, जेव्हा ते लवकरच चीन दौऱ्यावर जाणार आहेत. त्यामुळे भारत-रशिया-चीन या त्रिकोणी समीकरणावर पुन्हा एकदा जगाचे लक्ष केंद्रीत झाले आहे. या परिषदेसाठी चीनचे राष्ट्राध्यक्ष Xi Jinping आणि इराणचे राष्ट्राध्यक्ष Masoud Pezeshkian हे देखील भारतात येऊ शकतात, अशी चर्चा रंगली आहे.
गेल्या वर्षी डिसेंबर २०२५ मध्येही पुतिन यांनी भारताचा दौरा केला होता. त्या वेळी त्यांनी पंतप्रधान Narendra Modi यांच्यासोबत द्विपक्षीय चर्चा केली होती. संरक्षण, ऊर्जा, व्यापार आणि भू-राजकीय विषयांवर दोन्ही देशांमध्ये महत्त्वपूर्ण चर्चा झाली होती. त्यामुळे आगामी BRICS परिषदेतही भारत आणि रशियामधील संबंध अधिक मजबूत होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
पुतिन यांचा भारत दौरा इतका महत्त्वाचा का मानला जातो ?
BRICS परिषद ही फक्त एक औपचारिक बैठक नसून, ती जागतिक अर्थकारण आणि राजकारणाच्या बदलत्या केंद्रबिंदूचे प्रतीक मानली जाते. BRICS देश जगातील जवळपास ४० टक्के GDP नियंत्रित करतात. तुलनेत G-7 देशांचा वाटा सुमारे ३० टक्क्यांपर्यंत मर्यादित आहे. त्यामुळे BRICS आता केवळ आर्थिक संघटना राहिलेली नाही, तर जागतिक शक्ती संतुलन बदलणारा महत्त्वाचा गट म्हणून पुढे येत आहे.
भारतासाठीही ही परिषद अत्यंत प्रतिष्ठेची मानली जात आहे. कारण जगातील अनेक महासत्तांचे नेते एकाच मंचावर भारतात उपस्थित राहणार आहेत. विशेषतः रशिया, चीन आणि इराणसारख्या देशांच्या प्रमुखांच्या संभाव्य उपस्थितीमुळे नवी दिल्ली काही दिवसांसाठी जागतिक राजकारणाचे केंद्र ठरू शकते.
पुतिन यांच्या दौऱ्याची वेळ आणि त्याभोवतीचे गुप्ततेचे नियम मोडले जाणे, या दोन्ही गोष्टींमुळे या भेटीकडे केवळ BRICS परिषद म्हणून नव्हे, तर मोठ्या भू-राजकीय घडामोडींच्या दृष्टीने पाहिले जात आहे. आगामी काही महिन्यांत या दौऱ्याभोवती आणखी अनेक राजकीय संकेत आणि आंतरराष्ट्रीय हालचाली पाहायला मिळण्याची शक्यता आहे.
