देशातील कोट्यवधी महिलांसाठी महत्त्वाची ठरलेली प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजना पुन्हा एकदा चर्चेत आली आहे. जागतिक स्तरावर निर्माण झालेल्या परिस्थितीमुळे एलपीजीच्या पुरवठ्यावर परिणाम होत असून, त्याचा थेट परिणाम भारतातील घरगुती गॅस वापरकर्त्यांवर होत असल्याचे दिसून येत आहे. याच पार्श्वभूमीवर उज्ज्वला योजनेतील सवलतीच्या सिलिंडरच्या संख्येबाबत मोठा बदल करण्यात आल्याची चर्चा सुरू झाली आहे.
Table of Contents
जागतिक परिस्थितीचा परिणाम
इराण-इस्रायल संघर्षामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्चे तेल आणि एलपीजीच्या किमतींमध्ये वाढ झाली आहे. परिणामी, गॅसच्या पुरवठ्यावर दबाव निर्माण झाला असून तेल कंपन्यांनाही आर्थिक ताण सहन करावा लागत आहे. या परिस्थितीचा परिणाम देशांतर्गत गॅस वितरण व्यवस्थेवर होत असल्याचे सांगितले जात आहे.
वर्षाला 9 ऐवजी फक्त 4 सवलतीचे सिलिंडर
यापूर्वी प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजनेअंतर्गत लाभार्थी महिलांना वर्षभरात 9 सिलिंडरवर अनुदानाचा लाभ मिळत होता. मात्र, नव्या व्यवस्थेनुसार आता वर्षाला केवळ 4 सिलिंडरवरच सवलत उपलब्ध होणार असल्याची माहिती समोर आली आहे.
यानंतर लागणारे अतिरिक्त सिलिंडर ग्राहकांना बाजारभावाने खरेदी करावे लागतील.
सब्सिडीमध्ये कोणताही बदल नाही
सवलतीच्या सिलिंडरची संख्या कमी झाली असली तरी प्रत्येक सिलिंडरवर मिळणारे 300 रुपयांचे अनुदान पूर्वीप्रमाणेच कायम राहणार आहे.
- वर्षाला 4 सिलिंडरवर 300 रुपयांची सब्सिडी मिळेल.
- त्यानंतरचे सिलिंडर पूर्ण बाजारभावाने घ्यावे लागतील.
- एका सिलिंडरची प्रभावी किंमत सुमारे 642 रुपयांपर्यंत येत असल्याचे सांगितले जात आहे.
तेल कंपन्यांवर आर्थिक भार
आंतरराष्ट्रीय बाजारातील वाढत्या किमतींमुळे तेल विपणन कंपन्यांवर मोठा आर्थिक ताण निर्माण झाला आहे. ग्राहकांवर अतिरिक्त भार पडू नये यासाठी कंपन्या मोठ्या प्रमाणात तोटा सहन करत असल्याचे सांगितले जात आहे. काही अहवालांनुसार, प्रति सिलिंडर सुमारे 700 रुपयांपर्यंत नुकसान सहन करावे लागत आहे.
सरकारची भूमिका काय ?
भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष चंद्रशेखर बावनकुळे यांनी याबाबत प्रतिक्रिया देताना सांगितले की, सध्याची जागतिक परिस्थिती लक्षात घेऊन काही तात्पुरते निर्णय घ्यावे लागत आहेत. परिस्थिती पूर्ववत झाल्यानंतर या निर्णयाचा फेरविचार होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
विरोधकांची टीका
या मुद्द्यावरून विरोधकांनी सरकारवर जोरदार टीका सुरू केली आहे. काँग्रेसचे नेते आणि विधानसभेतील विरोधी पक्षनेते विजय वडेट्टीवार यांनी वाढती महागाई आणि सवलतीच्या सिलिंडरमध्ये कपात यामुळे सामान्य महिलांवर अतिरिक्त आर्थिक भार पडणार असल्याचा आरोप केला आहे.
ग्रामीण भागात चिंता
उज्ज्वला योजनेचा सर्वाधिक फायदा ग्रामीण आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबांना झाला आहे. त्यामुळे सवलतीच्या सिलिंडरची संख्या कमी झाल्यास अनेक कुटुंबांच्या घरगुती खर्चावर परिणाम होऊ शकतो. वाढती महागाई आणि गॅस दरवाढीमुळे ग्रामीण भागात या विषयावर चिंता व्यक्त केली जात आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे एका नजरेत
✅ उज्ज्वला योजनेतील सवलतीच्या सिलिंडरची संख्या 9 वरून 4 वर येण्याची चर्चा.
✅ प्रत्येक सिलिंडरवरील 300 रुपयांची सब्सिडी कायम राहणार.
✅ पाचव्या सिलिंडरपासून ग्राहकांना पूर्ण बाजारभाव द्यावा लागेल.
✅ आंतरराष्ट्रीय परिस्थिती आणि एलपीजीच्या वाढत्या किमतींचा परिणाम.
✅ तेल कंपन्यांवर वाढता आर्थिक भार.
✅ निर्णयावरून सत्ताधारी आणि विरोधकांमध्ये आरोप-प्रत्यारोप.
महत्त्वाची सूचना
उज्ज्वला योजनेतील सवलतीच्या सिलिंडरच्या संख्येत बदलासंदर्भातील कोणतीही माहिती अधिकृत सरकारी अधिसूचना किंवा तेल कंपन्यांच्या अधिकृत घोषणांच्या आधारेच निश्चित मानावी. त्यामुळे लाभार्थ्यांनी अधिकृत अपडेट्सकडे लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे.
