Table of Contents
नागपूर : स्वस्त दरात प्रोटिनयुक्त अन्न देण्यासाठी नवी कल्पना
केंद्रीय रस्ते वाहतूक व महामार्ग मंत्री Nitin Gadkari हे नेहमीच नाविन्यपूर्ण कल्पनांसाठी ओळखले जातात. नागपुरात आयोजित राष्ट्रीय स्टार्टअप आणि इनोव्हेशन कार्यक्रमात बोलताना त्यांनी देशातील प्रसिद्ध खाद्य ब्रँड Haldiram’s समूहाला एक अनोखा सल्ला दिला.
गडकरी यांनी सांगितले की, सोयाबीन तेल तयार करताना मोठ्या प्रमाणात पेंड उरते. या पेंडमध्ये तब्बल ४९ टक्के प्रोटिन असते. या पेंडपासून शेव, चटणी आणि इतर पौष्टिक खाद्यपदार्थ तयार करता येऊ शकतात.
हल्दिरामला नेमका काय सल्ला दिला ?
गडकरी म्हणाले की, अन्न प्रक्रिया उद्योगांनी केवळ पारंपरिक पदार्थांपुरते मर्यादित न राहता संशोधनावर भर द्यायला हवा.
त्यांच्या मते:
- सोयाबीन पेंडपासून पौष्टिक स्नॅक्स तयार करता येतील
- गरीब आणि ग्रामीण भागातील लोकांना स्वस्त दरात प्रोटिन मिळू शकते
- नव्या पाककृती आणि फूड रिसर्चची मोठी गरज आहे
- या पदार्थांची किंमत १०० रुपयांच्या आत ठेवता येऊ शकते
गडकरी यांनी सांगितले की, सध्या सोयाबीन पेंड सुमारे ४० रुपयांत उपलब्ध होते. त्यावर प्रक्रिया करून कमी खर्चात पौष्टिक पदार्थ बाजारात आणता येऊ शकतात.
कुपोषण कमी करण्यासाठी मोठी संधी
देशातील अनेक ग्रामीण आणि दुर्गम भागांमध्ये आजही कुपोषण ही गंभीर समस्या आहे. गडकरी यांच्या मते, स्वस्त आणि प्रोटिनयुक्त अन्न सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचले तर कुपोषणावर मोठ्या प्रमाणात नियंत्रण मिळवता येईल.
त्यांनी अन्न प्रक्रिया उद्योगांना स्थानिक संसाधनांचा वापर करून नव्या उत्पादनांवर काम करण्याचे आवाहन केले.
तांदळाच्या पेंढ्यापासून जैव-सीएनजी निर्मिती
कार्यक्रमात बोलताना गडकरी यांनी जैवइंधन निर्मितीबाबतही महत्त्वाची माहिती दिली.
त्यांनी सांगितले की:
- ५ टन तांदळाच्या पेंढ्यापासून १ टन जैव-सीएनजी तयार होऊ शकते
- तामिळनाडूमध्ये अशा प्रकारचे प्रकल्प यशस्वी झाले आहेत
- गोंदिया जिल्ह्यातही अशाच प्रकल्पाची सुरुवात झाली आहे
- मौदा येथे रिलायन्स कंपनीच्या प्रकल्पातून दररोज १२ टन सीएनजी तयार होणार आहे
या प्रकल्पांमुळे शेतकऱ्यांना अतिरिक्त उत्पन्न मिळण्यास मदत होणार असल्याचेही त्यांनी सांगितले.
हायड्रोजन हेच भविष्यातील इंधन
गडकरी यांनी हायड्रोजन इंधनाबाबतही आपले मत स्पष्ट केले.
ते म्हणाले की:
- हायड्रोजन हे भविष्यातील स्वच्छ इंधन आहे
- टोयोटाची ‘मिराई’ ही हायड्रोजनवर चालणारी कार ते स्वतः वापरत आहेत
- पाण्यापासून हायड्रोजन तयार करण्यावर वेगाने संशोधन सुरू आहे
त्यांच्या मते, पर्यावरणपूरक इंधनामुळे भविष्यात प्रदूषण कमी होण्यास मदत होईल.
संशोधन आणि स्थानिक संसाधनांवर भर देण्याचा संदेश
गडकरी यांनी उद्योग आणि संशोधन क्षेत्राला महत्त्वाचा संदेश दिला. त्यांनी सांगितले की, देशात उपलब्ध असलेली अतिरिक्त संसाधने, शेतीमाल आणि कचऱ्याचा योग्य वापर करून मोठ्या प्रमाणात रोजगारनिर्मिती करता येऊ शकते.
त्यांच्या मते:
- आयातीवर अवलंबित्व कमी करणे आवश्यक आहे
- स्थानिक संसाधनांवर आधारित उद्योग वाढवले पाहिजेत
- शेतीपूरक उद्योगांना प्रोत्साहन दिले पाहिजे
- संशोधन आणि नवकल्पना हीच भविष्यातील अर्थव्यवस्थेची खरी ताकद असेल
निष्कर्ष
सोयाबीनच्या पेंडपासून स्वस्त आणि प्रोटिनयुक्त खाद्यपदार्थ तयार करण्याची कल्पना ही केवळ उद्योगांसाठी नव्हे तर गरीब आणि सामान्य नागरिकांसाठीही फायदेशीर ठरू शकते. कुपोषण कमी करणे, शेतकऱ्यांना फायदा मिळवून देणे आणि पर्यावरणपूरक उद्योग वाढवणे या दृष्टीने गडकरी यांनी मांडलेल्या कल्पना भविष्यासाठी महत्त्वाच्या मानल्या जात आहेत.
