खरीप हंगामात डीएपी खताचा तुटवडा? शेतकऱ्यांसाठी पर्यायी खतांचा महत्त्वाचा सल्ला

🌱 खरीप हंगामापूर्वी खतांबाबत मोठी चिंता

राज्यात खरीप हंगामाची तयारी सुरू झाली असून शेतकऱ्यांकडून रासायनिक खतांची मागणी वाढत आहे. विशेषतः डीएपी (DAP) खताला मोठी मागणी असते. मात्र, यंदाही अपेक्षित पुरवठा न झाल्यास डीएपी खताचा तुटवडा निर्माण होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे कृषी विभागाने शेतकऱ्यांना पर्यायी खतांचा वापर करण्याचा सल्ला दिला आहे.

📊 खरीपात ४४ लाख मेट्रिक टन खतांचा वापर

मागील काही वर्षांमध्ये राज्यात खरीप हंगामादरम्यान सुमारे ४४ लाख मेट्रिक टन रासायनिक खतांचा वापर झाला आहे. यामध्ये प्रामुख्याने:

• युरिया
• डीएपी (DAP)
• एमओपी (MOP)
• संयुक्त खते
• एसएसपी (SSP)

यांचा समावेश आहे. मृदा परीक्षण आणि जमीन आरोग्य पत्रिकेनुसार खतांचा संतुलित वापर करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.

⚠️ डीएपी खताचा पुरवठा अपुरा

डीएपी खतामध्ये:

• १८% नत्र (Nitrogen)
• ४६% स्फुरद (Phosphorus)

असते. पेरणीच्या काळात या खताची मागणी मोठ्या प्रमाणात वाढते. मात्र, राज्यात डीएपीचा पुरवठा मागणीनुसार होत नसल्याने शेतकऱ्यांना अडचणींचा सामना करावा लागू शकतो.

✅ डीएपीला उत्तम पर्याय कोणते?

1. एसएसपी (SSP) खत

डीएपीनंतर सर्वाधिक मागणी असलेले खत म्हणजे एसएसपी.

एसएसपीची वैशिष्ट्ये:

• १६% स्फुरद
• सल्फर (Sulphur)
• विविध सूक्ष्म अन्नद्रव्ये

विशेषतः तेलबिया पिकांसाठी हे खत अधिक फायदेशीर मानले जाते.

2. डीएपीच्या ऐवजी हा पर्याय वापरा

कृषी तज्ज्ञांच्या मते:

➡️ डीएपीची १ गोणी = युरिया अर्धी गोणी + एसएसपी ३ गोण्या

हा पर्याय अनेक पिकांसाठी उपयुक्त ठरू शकतो.

3. टीएसपी (TSP) खत

टीएसपीमध्ये सुमारे ४६% स्फुरद असते.

➡️ डीएपीची १ गोणी = युरिया अर्धी गोणी + टीएसपी १ गोणी

असा वापर केल्यास डीएपीचा प्रभावी पर्याय मिळू शकतो.

4. संयुक्त खतांचा वापर

संयुक्त खतांमधून:

• नत्र (N)
• स्फुरद (P)
• पालाश (K)

ही तिन्ही प्रमुख अन्नद्रव्ये पिकांना मिळतात. त्यामुळे पिकांच्या संतुलित वाढीसाठी संयुक्त खतेही फायदेशीर ठरतात.

🌾 कृषी विभागाचे शेतकऱ्यांना आवाहन

डीएपी खताचा संभाव्य तुटवडा लक्षात घेता शेतकऱ्यांनी केवळ एका खतावर अवलंबून न राहता बाजारात उपलब्ध असलेल्या पर्यायी खतांचा वापर करावा. तसेच मृदा परीक्षणाच्या अहवालानुसार खत व्यवस्थापन केल्यास उत्पादन खर्च कमी होऊन पिकांना आवश्यक अन्नद्रव्यांचा पुरवठा योग्य प्रमाणात होऊ शकतो.

🔍 महत्त्वाचे मुद्दे एका नजरेत

✔️ यंदाही डीएपी खताच्या तुटवड्याची शक्यता
✔️ खरीपात राज्यात सुमारे ४४ लाख मे.टन खतांचा वापर
✔️ डीएपीमध्ये १८% नत्र व ४६% स्फुरद
✔️ एसएसपी आणि टीएसपी हे प्रभावी पर्याय
✔️ संयुक्त खतांमधून NPK अन्नद्रव्यांचा पुरवठा
✔️ मृदा परीक्षणानुसार खतांचा वापर करण्याचा सल्ला

टीप: कोणतेही खत वापरण्यापूर्वी आपल्या जमिनीच्या प्रकारानुसार आणि पिकाच्या गरजेनुसार कृषी तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.