राज्यात मार्च महिन्यात झालेल्या अवकाळी पावसाने शेतकऱ्यांचे मोठे नुकसान केले आहे. अनेक भागांत गारपीट, मुसळधार पाऊस आणि बदलत्या हवामानामुळे उभ्या पिकांचे नुकसान झाले. एका बाजूला कडक उन्हाळा तर दुसऱ्या बाजूला अवकाळी पावसाचे संकट अशा दुहेरी फटक्यात राज्यातील बळीराजा सापडला आहे. आता येणाऱ्या खरीप हंगामात पावसाची परिस्थिती कशी राहणार? याकडे शेतकऱ्यांचे लक्ष लागले आहे.
Table of Contents
हवामान खात्याचा अंदाज काय ?
हवामान तज्ज्ञांच्या मते, यंदाच्या मान्सूनवर ‘अल निनो’चा प्रभाव जाणवण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे राज्यात सरासरीपेक्षा कमी पाऊस पडू शकतो, असा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे. विशेषतः पावसाचा खंड, उशिरा सुरुवात किंवा काही भागांत कमी पर्जन्यमान अशी परिस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
यामुळे खरीप हंगामात शेती नियोजन करताना शेतकऱ्यांनी अतिरिक्त सावधगिरी बाळगण्याचा सल्ला कृषी विभागाने दिला आहे.
शेतकऱ्यांना कृषी विभागाचा महत्त्वाचा सल्ला
संभाव्य दुष्काळी परिस्थिती लक्षात घेता शेतकऱ्यांनी एकाच पिकावर अवलंबून न राहता योग्य पीक नियोजन करावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे. कृषी विभागाने पुढील उपाय सुचवले आहेत:
- मिश्र पीक पद्धतीचा अवलंब करावा
- आंतरपीक पद्धतीला प्राधान्य द्यावे
- कमी पाण्यात येणाऱ्या पिकांची निवड करावी
- हवामानाचा अंदाज पाहूनच पेरणी करावी
- दुबार किंवा तिबार पेरणी टाळण्यासाठी योग्य वेळ साधावी
- कृषी विभागाशी सतत संपर्क ठेवावा
छत्रपती संभाजीनगर कृषी विभागाने विशेष सूचना देताना सांगितले की, उत्पादनावर संभाव्य परिणाम टाळण्यासाठी शेतकऱ्यांनी आधीपासून नियोजन करणे अत्यंत गरजेचे आहे.
Post Office ची भन्नाट योजना! 5 लाखांची गुंतवणूक होणार थेट 10 लाख, सरकारची सुरक्षित हमी
दुबार पेरणी टाळण्यासाठी प्रशासन सतर्क
वर्धा जिल्ह्यात झालेल्या खरीप हंगाम पूर्व आढावा बैठकीत प्रशासनाला महत्त्वाच्या सूचना देण्यात आल्या. आमदार समीर कुणावार यांनी अल निनोच्या पार्श्वभूमीवर शेतकऱ्यांना वेळोवेळी मार्गदर्शन करण्याच्या सूचना कृषी विभागाला दिल्या.
तसेच:
- दुबार आणि तिबार पेरणीची वेळ येऊ नये
- पेरणीपूर्व हवामानाचा अभ्यास करावा
- पीक कर्जाची प्रकरणे वेळेत मंजूर करावीत
- खतांची कृत्रिम दरवाढ करणाऱ्यांवर कारवाई करावी
- शेतकऱ्यांना सरकारी योजनांचा लाभ मिळवून द्यावा
अशा महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर बैठकीत चर्चा करण्यात आली.
गोंदियात अवकाळी पावसाचा मोठा फटका
गोंदिया जिल्ह्यात गेल्या दोन दिवसांत अवकाळी पावसाने जोरदार हजेरी लावली. अनेक भागांत गारपीट आणि मुसळधार पावसामुळे धान पिकाचे मोठे नुकसान झाले आहे. कापणीस आलेले धान पावसामुळे शेतातच पडू लागल्याने शेतकरी हवालदिल झाले आहेत.
अनेक शेतांमधील पिके खराब होण्याच्या मार्गावर असून, नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांनी तातडीने पंचनामे करून नुकसान भरपाई देण्याची मागणी प्रशासनाकडे केली आहे.
पुढील काळात शेतकऱ्यांनी काय करावे ?
तज्ज्ञांच्या मते, हवामानातील सततचे बदल लक्षात घेता पारंपरिक शेतीसोबत आधुनिक नियोजनाची जोड देणे आवश्यक आहे. कमी खर्चात अधिक उत्पादन देणाऱ्या पिकांकडे वळणे, पाण्याचे व्यवस्थापन करणे आणि हवामानाच्या अंदाजावर आधारित शेती करणे ही काळाची गरज बनली आहे.
यंदाचा मान्सून शेतकऱ्यांसाठी आव्हानात्मक ठरू शकतो. त्यामुळे घाईघाईने पेरणी न करता, हवामान आणि कृषी विभागाच्या सूचनांचा अभ्यास करूनच पुढील निर्णय घेणे फायदेशीर ठरणार आहे.
